Skip to main content Skip to search

सदगुरू श्री शंकर महाराज समाधी मठाविषयी

पुण्यातील स्वारगेट कडून कात्रज कडे जाणाऱ्या पुणे-सातारा रस्त्यावर, स्वारगेट पासून सुमारे ५ किलोमीटर अंतरावर डाव्या हाताला एक मठ लागतो. हाच सदगुरु श्री शंकर महाराजांचा मठ होय, जिथे शंकर महाराजांची पवित्र आणि पावन समाधी आहे. श्री शंकर महाराजांच्या मठात उत्तरेकडील दरवाज्याने आत जाताच आपणास समोर महाराजांचे समाधीमंदीर दिसते. महाराजांचे समाधी मंदीर दक्षिणोत्तर आहे. समाधी मंदिरात प्रवेश करताच आपणास प्रथम प्रशस्त सभामंडप नजरेस पडतो जिथे दर्शना नंतर भक्तगण थोडा वेळ विसावतात. सभामंडपात मध्यभागी यज्ञकुंड आहे. सभामंडपातून पुढे जाताच आपणास दगडी बांधणीचा गाभारा दिसतो. ह्या गाभाऱ्यात श्री शंकर महाराजांची संगमरवरी बांधणीची भव्य समाधी आहे.

समाधीच्या उत्तरेस महाराजांच्या पादुका आणि दक्षिणेस उत्तराभिमुख, उकिडव्या अवस्थेत बसलेली, श्री शंकर महाराजांची संगमरवरी मूर्ती आहे.

                                      

समाधीस्थानी महाराजांचा बैठकीचा थाट काही आगळाच आहे. उकिडवी बैठक. साहजिकच दोन्ही पाय समपद, तरीही उजवा पाय डाव्या पायापेक्षा किंचित पुढे, दोन्ही गुडघे खंद्या पेक्षाउंच गेलेले. दोन्ही पायांना आजन बाहूंचा सुंदर विळखा. भाळावर चंदनाचा टिळा, डोक्यावर भारदार फेटा, भरजरी वस्त्रे आणि पाठीवर रेशमी शाल. तेजस्वी डोळे, धारधार नाक, पिळदार मिश्या आणि भारदस्त दाढी. गळ्यात सोन्यात मढवलेली रुद्राक्षांची माळ आणि फुलांचे हार. बेल, तुळस आणि सुगंधी पुष्पांनी सजवलेली समाधी. समाधी मागे सोन्या चांदीने मढवलेली प्रभावळ आणि माथ्यावर सुशोभित छत्र. एकंदरीतच समाधीचे दर्शन इतकं प्रसन्न आणि मनोवेधक की पाहणारयाचे देहभान हरवून जाव…

 

गाभाऱ्या मध्ये उजव्या हाताला देवळीत श्री गणेशाची मूर्ती विराजमान आहे. तसेच उजव्या बाजूस श्री स्वामी समर्थांची तसबीर व पादुका तर डाव्या बाजूस श्री जनार्दन बुवांची तसबीर व पादुका आहेत. गाभाऱ्या मध्ये श्री शंकर महाराजांच्या विविध भाव मुद्रेतील तसबिरी लावल्या आहेत. गाभाऱ्याच्या डाव्या बाजूस महाराजांचे शेजघर आहे. शेजघरात महाराजांचा पलंग व त्यांच्या वापरातील काही वस्तू संग्रहित केल्या आहेत. शेजघरात श्री सदगुरु चिले महाराजांची तसबीर लावली आहे. तसेच इथे महाराजांच्या पालखीतील तसबिरी व मठातील देवांची पूजा करण्यात येते. गाभाऱ्याच्या मागील बाजूस महाराजांचे स्वयंपाक घर आणि मठाचे कार्यालय आहे. सभामंडपाच्या वरती प्रशस्त ध्यान मंदीर असून तेथे श्री शंकर महाराज व श्री स्वामी समर्थांच्या भल्या मोठ्या तसबिरी लावल्या आहेत. ह्याच प्रशस्त ध्यान मंदीरत उत्सवकाळात, श्रावण, आषाढ व मार्गशीष मासात गुरुचरित्र,   ज्ञानेश्वरी, दासबोध, ई. ग्रंथांचे पारायण करण्यात येते.

 

मठाच्या आवारात औदुंबर, वड, पिंपळ, बेल, चंदन ह्या सारखे पवित्र आणि प्राचीन वृक्ष आहेत. समाधी मंदिराच्या समोर दक्षिणमुखी श्री हनुमानाचे मंदिर आहे. श्री हनुमानाच्या मंदिरा मागे श्री दत्तात्रयांचे मंदीर आहे. श्री दत्तगुरूंच्या मंदीरात नवनाथांची तसबीर आहे. श्री दत्त मंदीरा समोर वडाचे झाड आहे. त्याच्या पायथ्याशी संगमरवरी पादुका आहेत. ह्याच वृक्षाखाली पुरातन विहीर असून, जी महाराजांच्या कृपे मुळे सदैव कठोकाठ भरलेली असते. मठाच्या आवारात श्री स्वामी समर्थांचे मंदीर आहे.

 

उत्तरेकडील दरवाज्याने मठात प्रवेश करताच डाव्या हातास माठची नवीन इमारत आहे. ह्या इमारतीत महाप्रसाद बनविण्या करिता स्वयंपाक घर, महाप्रसाद ग्रहण करण्या करीता प्रशस्त हॉल, श्री शंकर महाराजांच्या चरित्रातील निवडक प्रसंगावरील कलादालन, पूर्व प्रार्थमिक शाळा/बालमंदीर, दवाखाना, अध्यात्मिक व धार्मिक कार्यक्रमा करीता दोन प्रशस्त हॉल, शिध्याचे/धान्याचे कोठार व मठाचे कार्यालय आहे. ह्या नवीन इमारतीच्या उजव्या बाजूस प्रशस्त पटांगण आहे जिथे महाराजांचा वार्षिक समाधी उत्सव भव्य प्रमाणात साजरा करण्यात येतो. एकंदरीत श्री शंकर महाराज मठाचा परिसर अत्यंत रम्य, शांत व पवित्र आहे.